wszystko o giełdzie i finansach

Ostatnio dodane:

Kategoria: Opcje na akcje

Wykonanie i zabezpieczanie opcji

dodano: 29 January 2007

Wykonanie i zabezpieczanie opcji
Wykonanie opcji stylu europejskiego, a tylko takie notowane są na GPW, możliwe jest wyłącznie w terminie wygaśnięcia opcji. Realizowane są wówczas tylko te opcje, które mają wartość wewnętrzną (czyli opcje w cenie - ITM). Przychodem właściciela zrealizowanej opcji jest kwota rozliczenia równa:
  • dla opcji kupna: różnicy pomiędzy kursem rozliczeniowym a kursem wykonania opcji pomnożonej przez liczbę akcji, na którą opiewa opcja,
  • dla opcji sprzedaży: różnicy pomiędzy kursem wykonania a kursem rozliczeniowym opcji pomnożonej przez liczbę akcji, na którą opiewa opcja.
Kwota rozliczenia obciąża wystawcę zrealizowanej opcji. Jest ona pobierana z jego rachunku depozytu zabezpieczającego.
Na bardzo popularnym wśród inwestorów giełdowym rynku kontraktów terminowych złożenie depozytu zabezpieczającego obowiązuje zarówno sprzedawcę (zajmującego krótką pozycję), jak i nabywcę kontraktu (zajmującego długą pozycję). Natomiast na rynku opcji depozyt zabezpieczający obowiązuje tylko inwestorów zajmujących krótką pozycję, czyli wystawców opcji.
System depozytowy obsługiwany jest przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych (KDPW). Na stronie internetowej www.kdpw.com.pl zamieszczone są obszerne informacje o tym systemie oraz specjalny arkusz kalkulacyjny pozwalający na precyzyjne wyznaczenie aktualnego depozytu zabezpieczającego dowolny portfel instrumentów pochodnych notowanych na GPW, opiewających na akcje konkretnej spółki lub indeksy. Podstawowe informacje, w tym arkusz kalkulacyjny, zamieszczone są także na stronie internetowej GPW. Depozyty zabezpieczające wyznaczane są przy pomocy systemu SPAN, stosowanego także w wielu innych krajach, w tym w Stanach Zjednoczonych i w Wielkiej Brytanii. Zgodnie z modelem codziennie po zamknięciu sesji giełdowej generowanych jest 16 scenariuszy możliwego rozwoju sytuacji na rynku instrumentu bazowego (akcji określonej spółki) w ciągu następnej sesji giełdowej. Każdy ze scenariuszy różni się od poprzedniego inną wartością instrumentu bazowego oraz jego zmiennością. Dla każdego ze scenariuszy, przy pomocy modelu Blacka-Scholesa, wyznaczana jest wartość teoretyczna opcji. Najwyższa z wyznaczonych wartości (najbardziej niekorzystna sytuacja dla wystawcy opcji) jest uznawana za depozyt zabezpieczający.

Tak wyznaczony depozyt gwarantuje wywiązanie się wystawcy z jego zobowiązań oraz możliwość zamknięcia (poprzez odkupienie instrumentu) pozycji wystawcy opcji w sytuacji, gdy wystawca nie uzupełnia na wezwanie domu maklerskiego swojego depozytu zabezpieczającego. Duże znaczenie ma uwzględnienie korelacji składników portfela obejmującego różne instrumenty pochodne (opcje i kontrakty terminowe) wystawione na akcje tej samej spółki. Prowadzi to do obniżenia depozytu zabezpieczającego w stosunku do sumy depozytów naliczanych odrębnie dla każdego z instrumentów. Przy kalkulacji depozytu od pozycji skorelowanej wyznaczane jest ryzyko, jakie generuje cały portfel instrumentów pochodnych, a wartość depozytu odzwierciedla ryzyko całego portfela.
PRZYKŁAD 1.
Anna Bukowska wystawiła jednocześnie opcję kupna OPEOC6140 oraz opcję sprzedaży OPE006140, opisane w przykładzie 6. Oba składniki portfela opcyjnego są skorelowane. W związku z tym kwota depozytu zabezpieczającego portfel opcyjny Grażyny Pec jest niższa od sumy depozytów obliczonych odrębnie dla każdej z wystawionych opcji. Anna Kopik inwestuje nie tylko na rynku opcji, ale i kontraktów terminowych. 4 stycznia 2006 r. jej portfel instrumentów pochodnych obejmował opcję kupna OPEOC6140 oraz krótką pozycję w kontrakcie terminowym FPEOU6 (czyli kontrakcie terminowym na 100 akcji Pekao wygasającym we wrześniu 2006 r.). Oba składniki portfela Anny Kopik są skorelowane. W związku z tym kwota depozytu zabezpieczającego portfel instrumentów pochodnych Anny Kopik była niższa od sumy depozytów obliczonych odrębnie dla każdego z instrumentów. Jan Pawik wystawił jednocześnie opcje OPEOC6140 oraz OTPSL5017 (opisaną w przykładzie 2). Opcje te nie należą do tej samej klasy instrumentów (nie opiewają na ten sam instrument bazowy), a więc korelacja nie jest uwzględniona. Depozyt zabezpieczający pozycję opcyjną Jana Paika jest sumą depozytów zabezpieczających każdą z wystawionych opcji.
Niestety, nabyte opcje (długie pozycje opcyjne) obniżają poziom depozytu zabezpieczającego tylko wtedy, gdy są to opcje w cenie (ITM). Co więcej, obniżka jest wówczas zredukowana poprzez uwzględnienie tzw. współczynnika kredytowego (wynoszącego 0,7). Właściwy depozyt zabezpieczający to najniższa kwota, która powinna znajdować się na rachunku depozytu zabezpieczającego bez konieczności uzupełnienia środków. W sytuacji, gdy stan środków na rachunku spadnie poniżej wysokości właściwego depozytu zabezpieczającego inwestor musi dokonać dopłaty.

Jej wysokość jest ustalana tak, aby łączny stan środków na rachunku przekroczył właściwy depozyt zabezpieczający o 40%. Poziom ten jest równy wstępnemu depozytowi zabezpieczającemu. Ale inwestorzy nie tylko ponoszą straty, ale także zarabiają. Gdy po zmianie sytuacji na rynku stan środków na rachunku jest większy od wstępnego depozytu zabezpieczającego, to cała nadwyżka jest wypłacana inwestorowi. W większości biur i domów maklerskich bezpłatnie, automatycznie jest ona przelewana na rachunek inwestycyjny. Blokada środków przeznaczonych na depozyt zabezpieczający następuje już w momencie składania zlecenia sprzedaży opcji otwierającego krótką pozycję opcyjną. Inwestor zobowiązany jest wówczas do wniesienia kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy wstępnym depozytem zabezpieczającym a premią opcyjną (wynikającą np. z limitu zlecenia). Należy zaznaczyć, że pokrycie tej kwoty może mieć nie tylko formę pieniężną, ale i papierów wartościowych (w tym obligacji skarbowych oraz akcji niektórych spółek), których lista podana jest przez KDPW. Następnie, po zawarciu transakcji, na rachunek depozytu zabezpieczającego dodatkowo wpływa kwota uzyskanej premii opcyjnej. Po tej czynności stan środków na rachunku jest już równy wartości wstępnego depozytu zabezpieczającego.
Zobacz również
Copyright 2012-2016 wig